ΡΕΤΡΟΦΟΥΤΟΥΡΙΣΜΟΣ

Ρετροφουτουρισμός είναι ένας όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει τον τρόπο που έβλεπαν οι καλλιτέχνες το μέλλον, στο παρελθόν. Με απλά λόγια, ένας καλλιτέχνης του 1890, οραματιζόταν, προέβλεπε, ή φοβόταν το μέλλον με έναν τρόπο που καθοριζόταν από την αισθητική, τις εμπειρίες, τα βιώματα, και τα ερεθίσματα που του έδινε η εποχή του, σήμερα όμως αυτός ο τρόπος μοιάζει περίεργος, διαψευσμένος ή και γραφικός. Το έργο του άλλωστε έπρεπε να αφορά το κοινό της εποχής του, να μπορεί να προσληφθεί και να γίνει κατανοητό από τους σύγχρονούς του.
Σκεφτείτε τον Ιούλιο Βερν και το ‘Από την γη στην σελήνη’. Οραματίζεται ένα ταξίδι στην σελήνη (πράγμα που πραγματοποιήθηκε) αλλά το φαντάζεται με ένα σκάφος που είναι βλήμα από κανόνι, μια και οι πύραυλοι δεν είχαν εφευρεθεί, αλλά ούτε καν τους είχε φανταστεί κανένας την εποχή που έγραφε. Φυσικά αυτό δεν μειώνει στο ελάχιστο την αξία του έργου του, αντίθετα το αναδεικνύει σε αυθεντική καλλιτεχνική έκφραση, καθώς αποδεικνύει ότι ο δημιουργός οραματίζεται το μέλλον, έχοντας πάντα το βλέμμα του στην εποχή του, προσλαμβάνοντας τα κορυφαία σημεία της για να φτιάξει την εικόνα του μέλλοντος.

Υπάρχει μια γενικευμένη άποψη ότι η Επιστημονική Φαντασία (και ειδικότερα το μελλοντολογικό κομμάτι της) αφορά το μέλλον και δεν είναι τίποτα παραπάνω από προβλέψεις. Στην πραγματικότητα αφορά, ίσως περισσότερο από κάθε άλλη μορφή καλλιτεχνικής έκφρασης, την εποχή που δημιουργείται. Το 1984 του Όργουελ, δεν αφορά σχεδόν καθόλου το 1984 που ζήσαμε, αφορά όμως άμεσα το 1948 που γράφτηκε. Ένα ακόμη πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η σειρά ταινιών Alien.

Στην πρώτη ταινία του Ridley Scott, γυρισμένη το 1979, μέσα στον ψυχρό πόλεμο, αλλά πριν η δύση αποκτήσει ουσιαστική εικόνα για το τι υπάρχει πίσω από το «σιδηρούν παραπέτασμα» κυριαρχεί ο φόβος του Ξένου, η εικόνα του Άλλου ως ένα φριχτό τέρας έτοιμου να σε κατασπαράξει και να σε ξεσκίσει για να κυριαρχήσει.

Στην δεύτερη του James Cameron το 1986 επί προεδρίας Ronald Reagan κυριαρχεί η εικόνα των «καλών» που οργανώνουν επιδρομή κομάντος για την σωτηρία ενός κόσμου από τους Κακούς, η επιθετικότητα αντιστρέφεται αλλά δικαιολογείται, ο ιμπεριαλισμός εξαγνίζεται μέσα από το πρίσμα της υπεράσπισης του ελεύθερου κόσμου.

Στην τρίτη του David Fincher το 1992, το ανατολικό μπλοκ έχει καταρρεύσει, ο δυτικός κόσμος έρχεται αντιμέτωπος με τον εαυτό του, με την σκοτεινή πλευρά του και προσπαθεί μέσα από μεταφυσικές αναζητήσεις να βρει τον δρόμο του.

Η τέταρτη του Jean-Pierre Jeunet του 1997 δεν ταιριάζει με το παράδειγμα μας, νομίζω ότι αφορά αποκλειστικά την προσπάθεια των δημιουργών να βγάλουν ακόμη περισσότερα χρήματα από την ιδέα του Alien, ίσων να δηλώνει την απληστία της εποχής 🙂 .

Μια και το παράδειγμα αναφέρεται στην σχέση δυτικού κόσμου με τον κομμουνισμό, μερικές ρετροφουτουριστικές εικόνες από την Σοβιετική Ένωση της δεκαετίας του 50. Στην Σοβιετική Ένωση υπήρχε μια σημαντικότατη (και ανεξερεύνητη) παραγωγή Επιστημονικής Φαντασίας, συνδεδεμένης στενά με το πολιτικό και κοινωνικό πείραμα που λάμβανε χώρα εκεί.

Advertisements
Αρέσει σε %d bloggers: